Wydział Promocji Handlu i InwestycjiKonsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Kolonii

Strona główna

Przewodnik po rynku

Spółki na rynku niemieckim

Spółki na rynku niemieckim 

W dobie europeizacji XXI wieku coraz większe grupy polskich przedsiębiorców współpracują z niemieckimi kolegami m. in. w branży handlowej i przemysłowej. W ramach takiej kooperacji napotykają oni często na formy prawne nieco zróżnicowane od spółek, jakie znane są na rynku polskim. Poniższy opis ma na celu przybliżenie czytelnikowi form spółek funkcjonujących na rynku niemieckim. 

Spółki osobowe 

1.     GbR (Gesellschaft des bürgerlichen Rechts, nazywana również BGB-Gesellschaft) czyli spółka prawa cywilnego (spółka cywilna). Jedna z prostszych form prawnych, dla której stworzenia nie wymaga się ani kapitału minimalnego ani wpisu do rejestru handlowego. Spółka ta może zostać stworzona dla dowolnego celu, dla którego realizacji wspólnicy zamierzają solidarnie odpowiadać za zobowiązania spółki. GbR cieszy się dość wysokim prestiżem oraz szerokim polem decyzyjnym. M.in. dzięki niewielu tylko formalnościom (jak np. fakultatywne zawarcie umowy regulującej relacje pomiędzy wspólnikami) GbR nadaje się w szczególności dla tych, którzy rozpoczynają działalność gospodarczą wraz z kilkoma partnerami.

2.     OHG (Offene Handelsgesellschaft) czyli spółka jawna. I ta nie musi spełniać przesłanki kapitału minimalnego, a wszyscy jej wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki solidarnie całym swoim majątkiem. Ten rodzaj spółki powstaje automatycznie, kiedy co najmniej dwie osoby prowadzą działalność gospodarczą wykraczającą ponad ramy spółki cywilnej. OHG cieszy się wysokim prestiżem oraz szerokim polem decyzyjnym. Inaczej jednak niż w przypadku GbR należy przy jej tworzeniu spełnić szereg formalności, m.in. zarejestrować ją w rejestrze handlowym. OHG nadaje się w szczególności dla partnerów, którzy zamierzają kooperować na zasadzie pełnego ryzyka.

3.     KG (Kommanditgesellschaft) czyli spółka komandytowa. Bez kapitału minimalnego i z ograniczeniem odpowiedzialności komandytariusza, jako wspólnika cichego, do wysokości jego wkładu. Komplementariusz odpowiada zaś całym swoim majątkiem. Dużo formalności, wymierne jednak też pole do manewrów oraz uznanie na rynku niemieckim czynią spółkę komandytową atrakcyjną. W razie jej założenia koniecznym jest wpis do rejestru handlowego. Forma odpowiednia np. dla pojedyńczych przedsiębiorców wspomaganych przez partnera finansowego.

4.     Stille Gesellschaft to spółka cicha, której charakterystyczną cechą jest brak wspólnego majątku spółki. Wkład wspólnika cichego do spółki przechodzi do majątku właściciela spółki. Tym samym ograniczona zostaje odpowiedzialność cywilna, ale też kompetencja decyzyjna wspólnika cichego. Stille Gesellschaft jest mało sformalizowana i nie wymaga wpisu do rejestru handlowego, dlatego nadaje się przede wszystkim do organizacji współpracy pomiędzy przyjaciółmi tudzież krewnymi, bez konieczności ich intensywnego absorbowania w interesy spółki.

5.     PartnG (Partnergesellschaft) czyli spółka partnerska, bez kapitału minimalnego i z możliwością ograniczenia odpowiedzialności cywilnej partnerów. Forma ta służy partnerom do wspólnego wykonywania ich zawodu (i dotyczy tzw. wolnych zawodów jak adwokat, lekarz etc.). I ta forma prawna cieszy się na rynku niemieckim dużym prestiżem i daje jej uczestnikom szerokie pole decyzyjne. Z jej utworzeniem związany jest obowiązek wpisu do rejestru partnerskiego oraz szereg dalszych formalności.

Spółki kapitałowe i inne osoby prawne 

Spółki kapitałowe (Kapitalgesellschaften) w Niemczech jak i w Polsce różnią się od spółek osobowych przede wszystkim koncentracją na kapitale majatkowym nie zaś na osobistym wkładzie ich wspólników. Kolejną różnicę stanowi ich osobowość prawna, jakiej spółki osobowe zasadniczo nie posiadają.

Do spółek kapitałowych należą wg prawa niemieckiego następujące formy prawne:

1.     AG (Aktiengesellschaft) czyli spółka akcyjna, której funkcja polega na koncentrowaniu kapitału w celu realizacji wspólnego przedsięwzięcia. AG posiada osobowość prawną i odpowiada wyłącznie z majątku spółki oraz rozszczepionego w akcjach kapitału zakładowego (Grundkapital). Nawet jeśli przedmiotem jej działalności nie jest przedsiębiorstwo, jest ona spółką handlową i podlega przepisom ustawy o spółkach akcyjnych (AktiengesellschaftsGesetz). Założenie AG jest kompleksowo uregulowane i rozróżnia pomiędzy tzw. założeniem prostym, kwalifikowanym oraz wskutek konwersji. AG powstaje wskutek jej wpisu do rejestru handlowego, poprzedzonego szeregiem formalności takich jak np. zebranie ww kapitału zakładowego, spisanie sprawozdania założycielskiego czy powołanie rady nadzorczej. Wskutek rejestracji AG staje się osobą prawną, może wydawać akcje (Aktien) oraz papiery wartościowe stwierdzające prawa wynikające z odpowiednich akcji o charakterze tymczasowym (Zwischenscheine). Kapitał zakładowy AG wynosi przynajmniej 50.000 EUR i powstaje wskutek przejęcia akcji przez założycieli spółki w zamian za ich wkłady. Organami AG są: walne zgromadzenie, rada nadzorcza oraz zarząd. Tak jak i w przypadku polskich spółek akcyjnych i w Niemczech akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki, ryzyko ponoszą jedynie do wysokości wniesionego kapitału oraz czerpią zyski (np. w postaci dywidendy).

2.     KGaA (Kommanditgesellschaft auf Aktien) czyli spółka komandytowo-akcyjna, szczególna forma spółki akcyjnej, występująca jednak dużo rzadziej aniżeli ta ostatnia. Dla jej funkcjonowania znajdują zastosowanie zarówno przepisy dotyczące spółek komandytowych (np. odnośnie pozycji komplementariusza jako odpowiedzialnego wobec wierzycieli) jak i akcyjnych (w większości pozostałych kwestii). KGaA posiada więc osobowość prawną, a jej komplementariusze mają pozycje podobną do zarządu spółki akcyjnej, jeśli chodzi o kierownictwo firmy i jej reprezentację. Jednocześnie mogą oni jednak nabywać akcje stając się tym samym komandytariuszami. Ponadto powołuje się radę nadzorczą i walne zgromadzenie. Odpowiedzialność cywilną ponoszą w tej konstelacji akcjonariusze komandytowi na zasadach AG oraz komplementariusz jak przy KG.

3.     GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung) czyli spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz osobowością prawną, zmierzająca do realizacji dowolnego celu. Dla jej założenia wymagane są: minimalny kapitał zakładowy w wysokości 25.000 EUR, notarialnie poświadczona umowa założycielska wraz z określeniem przedmiotu działalności spółki, wpis do rejestru handlowego oraz kilka dalszych aczkolwiek nieskomplikowanych formalności. Jak już z nazwy tej spółki wynika jej wspólnicy ponoszą ograniczoną odpowiedzialność cywilną, tak więc służy ona przede wszystkim tym przedsiębiorcom, którzy pragną ograniczyć swoje ryzyko gospodarcze i cieszy się między nimi dużą popularnością. Organami GmbH są menadżer, zgromadzenie wspólników oraz rada nadzorcza.

Poza tymi “czystymi” formami spółek osobowych oraz kapitałowych znane są na rynku niemieckim dodatkowe formy spółek oraz wspólnot:

1.     Ein-Mann-GmbH (Ein-Mann-Gesellschaft mit beschränkter Haftung) czyli jednoosobowa spółka z o. o., w której to wszystkie udziały w przedsiębiorstwie koncentrowane są w ręku jednej osoby: zarazem menadżera i jedynego wspólnika. I tutaj wymagany jest kapitał minimalny oraz rejestracja. Umowę założycielską zastępuje w tym wypadku jednoosobowe oświadczenie woli, uwierzytelnione przez notariusza. W większości pozostałych kwestii stosuje się tutaj przepisy dotyczące spółki z o. o. założonej przez kilka osób. Praktyczne zastosowanie znajduje owa forma prawna przede wszystkim dla ograniczenia odpowiedzialności jednoosobowych przedsiębiorstw, dla zabezpieczenia funkcjonowania przedsiębiorstwa, dla przejęcia kierownictwa w spółce komandytowej bądź jako instrument kształtowania koncernów.

2.     GmbH & Co. KG (Gesellschaft mit beschränkter Haftung und Kommanditgesellschaft) czyli spółka komandytowa, do której przystąpiła spółka z o. o., stając się w niej osobiście odpowiadającym wspólnikiem (komplementariuszem). Inne osoby - najczęściej wspólnicy spółki z o. o. - są w tej konstelacji komandytariuszami. W ten sposób GmbH & Co. KG osiąga ograniczenie jej odpowiedzialności na kapitale spółki z o. o. W praktyce tę formę spółki osobowej często traktuje się jako spółkę kapitałową. Wyjątkiem jest tutaj prawo podatkowe, z którego to względu założenie GmbH & Co. KG okazuje się częstokroć sensowne (odpada bowiem np. podatek od osób prawnych). Ponadto forma ta pozwala na wyłączenie albo ograniczenie odpowiedzialności osób stojących za spółką.

3.     GmbH & Stille (Gesellschaft mit beschränkter Haftung und Stille) - to spółka z o. o. z jednym lub kilkoma wspólnikami cichymi, która - bynajmniej z punktu widzenia prawa podatkowego - traktowana jest jako spółka osobowa. Najczęściej wspólnik cichy nie jest rozpoznawalny na zewnątrz. W zależności od ustaleń umownych posiada on jednak prawo do udziału w zyskach przedsiębiorstwa, żadnych natomiast uprawnień do uczestnictwa w jego kierownictwie. Ustanowienie GmbH & Stille wiąże się, jak i w przypadku GmbH, z wieloma formalnościami oraz koniecznością wpisu do rejestru handlowego, wskutek jednak ograniczenia odpowiedzialności tejże odpowiadającą wypłacalnością.

4.     e. V. (eingetragener Verein) czyli stowarzyszenie zarejestrowane, ktore grupuje swoich członków na określony czas, istnieje jednak niezależnie od ich zmiany. Tego rodzaju stowarzyszenie jest jednym z podstawowych typów osób prawnych niemieckiego prawa prywatnego. Dla jego powstania konieczna jest umowa założycielska i - w razie jeśli celem jego jest działalność gospodarcza – uzyskanie koncesji, której skutkuje osobowość prawna. W wypadku działalności niezarobkowej wystarczy ww umowa oraz wpis do rejestru stowarzyszeń. Organami e. V. są przynajmniej zgromadzenie członków oraz zarząd. Odpowiedzialność cywilną ponosi e. V. jako osoba prawna, bedąca jednocześnie właścicielem majątku. Członkom stowarzyszenia przysługuje udział w kapitale zakładowym.

5.     e. G. (eingetragene Genossenschaft) czyli zarejestrowana spółdzielnia, która jako rodzaj stowarzyszenia posiada w Niemczech osobowość prawną i zrównana jest ze spółkami handlowymi. Spółdzielnia ma zmienną liczbę członków (minimum 7) i za cel wspieranie pracy zarobkowej oraz gospodarkę członków. Dla jej zaistnienia konieczny jest wpis do rejestru spółdzielni. Organami tej formy prawnej są przede wszystkim: zarząd, rada nadzorcza oraz zgromadzenie ogólne. Odpowiedzialność spółdzielni ogranicza się zasadniczo do jej majątku, choć statut spółdzielni może przewidywać konieczność dopłat jej członków w razie niezaspokojenia wierzycieli w postępowaniu upadłościowym.

6.     VVaG (Versicherungsverein auf Gegenseitigkeit) to prywatne stowarzyszenie ubezpieczeniowe, którego członkowie są ubezpieczonymi. To oni ponoszą ryzyko gospodarcze całej firmy i muszą pokrywać wszelkie jej straty dodatkowymi wkładami. Do korzyści ubezpieczonych należy prawo do udziału w zysku rocznym, w nadwyżce z ewentualnej likwidacji oraz do uczestnictwa w administracji stowarzyszenia. Zdolność prawna takiego stowarzyszenia skutkuje z zezwolenia inspektoratu ubezpieczeniowego na działalność gospodarczą jako Versicherung auf Gegenseitigkeit. Organami tej formy prawnej są: zarząd, rada nadzorcza i najwyższe zgromadzenie.

7.     nicht rechtsfähiger Verein - czyli stowarzyszenie bez zdolności prawnej, jak np. związki zawodowe. Wyposażone w organy analogiczne do e. V., stowarzyszenie to również posiada wspólną nazwę, cel oraz okres działalności. Charakterystyczna jest ponadto odpowiedzialność solidarna członków stowarzyszenia, którzy odpowiadają osobiście za własne czyny. 

dr Katarzyna Schubert-Panecka we współpracy z Kancelarią Schindler & Boltze z Karlsruhe
www.schubert-panecka.eu
www.schindlerboltze.de

Ostatnia aktualizacja: 03.03.2010
  • http://www.mg.gov.pl/
  • http://www.exporter.gov.pl
  • http://www.mg.gov.pl/node/14567
  • HTTP://www.coie.gov.pl
Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Kolonii
An der Alteburger Mühle 6, D-50968 Kolonia, RFN
tel.: 0049 221 34 99 11, fax: 0049 221 34 99 10, e-mail: ,
Godziny urzędowania: pn-pt 8-16
Czas lokalny: